تبلیغات
قرآن نفیس به خط نسخ استاد احمد نیریزی و تذهیب اصفهان - نخستین زن خوشنویس نستعلق كل قرآن
چهارشنبه 20 مرداد 1389

نخستین زن خوشنویس نستعلق كل قرآن

   نوشته شده توسط: بهروز غفاریان    

   نخستین زن خوشنویس نستعلیق كل قرآن

این گزارش به نقل از پایگاه حوزه نت میباشد.

یکی از خلّاق‌ترین هنرهای ایرانی که در خدمت اسلام و قرآن قرار گرفت، هنر خوشنویسی است.امّا در میان هنرمندان نامی این هنر، کمتر، نام بانوی خوشنویس به چشم می‌خورَد.در این گزارش،به گوشه‌هایی از زندگی و حرف‌های بانوی هنرمند خوشنویسی می‌پردازیم که به عنوان نخستین زن مسلمان خوشنویس نستعلیق قرآن،در تمامی کشورهای اسلامی، سعادت اتمام کتابت قرآن کریم را از آن خود کرد.

استاد فریبا مقصودی، در سال 1340 در کرمانشاه، پای به عرصه وجود نهاد. پدر و مادرش هر دو اهل هنر بودند و او در محیطی رشد یافت که با هنر، بیگانه نبود و از همان کودکی، به خوشنویسی علاقه نشان می‌داد.وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان کرمانشاه گذراند و سپس وارد دانشگاه شد. در زمان تعطیلی دانشگاه‌ها و انقلاب فرهنگی برای تفنّن و پر کردن اوقات فراغت، در کلاس‌های آموزشی خوشنویسی ثبت نام کرد، بی خبر از آن که:

رشته‌ای بر گردنم افکنده دوست

می‌کشد هرجا که خاطر خواه اوست.

این گونه بود که در دریای خط، آنچنان با موج‌های نخستین، همراه شد که بازگشت از آن، امکان‌پذیر نشد و عطای دانشگاه را به لقایش بخشید و سر بر زانوی ریاضت در محضر کلام جانان، به سلوک هنری پرداخت.

پس از چهار سال، مراحل:متوسط، خوش، عالی و ممتاز را گذراند و نزدیک به بیست سال است که در زمینه خوشنویسی، فعالیت مستمر دارد. در کلاس‌های متعدّد انجمن خوشنویسان ایران، دانشگاه و کلاس‌های آزاد، مدرّس است و دوره‌های مختلف کلاس‌های تحلیلی و تئوری را گذرانده است. ایشان بیش از پانزده اثر در زمینه خوشنویسی، منتشر کرده است. از آثار او می توان به: « یادنامه علّامه طباطبایی»، «یادنامه شهید مرتضی مطهری»، «مناسک حج»، «تاریخ شعر و ادبیات کرمانشاهان (5جلد)»، «دیوان سید یعقوب ماهی‌دشتی»، «دیوان پرتو کرمانشاهی»، «شرح زیارت عاشورا (هزار صفحه)»، «خطبه‌های حضرت زهرا(س)»، «کلّیات دیوان حافظ»، «مناجات حضرت علی(ع)»، «بوستان سعدی»و «دو بیتی‌های باباطاهر عریان» اشاره کرد.

در این راه، از محضر استادانی چون:«ابولفضل عطوفی کرمانشاهی، عبدالله جوادی کرمانشاهی، معین الکتّاب اصفهانی، غلامحسین امیرخانی و ایة الله حاج سید مرتضی نجومی، استفاده کرد و از آنها درس و مشق گرفت.

با تعبیر رؤیای صادقه‌ای از همان آغاز هنرجویی، به خوشنویسی قرآنی روی آورد.باید حضرت دوست بخواهد و چشمه‌های عنایت را در قلب کاتب بجوشاند. به قول علّامه طباطبایی (ره):

من خسی بی سر و پایم که به سیل افتاد

او که می‌رفت، مرا هم به دل دریا برد.

خانم فریبا مقصودی در سال 1376، به عنوان نخستین زن خوشنویس نستعلیق کلّ قرآن کریم در جهان اسلام، موفّق به دریافت لوح تقدیر از مقام معظّم رهبری و رئیس جمهور شد.

او انگیزه خود را از کتابت قرآن کریم، مصرعی از مولانا می داند که:« من به خود نامدم این جا که به خود باز روم...».در مسافرت‌هایی که به کشور‌های اسلامی داشت، با استادهای برجسته خوشنویسی و کاتبان قرآن و صاحب‌نظران قرآنی، ملاقات و دیدار داشت.آنها از دریافت و توجّه به قرآن‌های نستعلیق، به خاطر عدم تطبیق املایی با نسخه معروف امام ـ که مقبول جهان اسلام است ـ، مسامحه می‌کردند. بنا بر این، از خدا خواست و به حضرت فاطمه(س) و امام علی(ع) (قرآن ناطق)، متوسّل شد. از پیشگاه پیامبر(ص) همّت طلبید تا آرزوی دیرینه و رؤیای صادقه‌اش را به ظهور برساند.بنا بر این، برای نخستین بار، خط نستعلیق را بر اساس نسخه امام بر بال‌های جهانگیر، پرواز داد و به فتح این قلّه، نائل آمد.

این مجلّد کلام الهی، به خط نستعلیق و با اسلوب رسم الخط عثمان طه است و نخستین قرآنی است که به این ترتیب خوشنویسی شد.این قرآن، پیوندی در بین فرهنگ هنری ایران و شبه قاره، با رسم الخط اصیل قرآنی ـ که مقبول جهان اسلام است به وجود آورده است؛ به علاوه، هماهنگ کردن این صفحات و تبدیل آنها از خط نسخ به نستعلیق، کار واقعاً دشواری بوده است.مطابقت بیش از ششصد صفحه از قرآن عثمان طه با این قرآن و مطابقت اعراب و شماره صفحات، کار سختی بوده و نیازمند اندیشه‌ای خلّاق و پویا. این، از ویژگی‌های منحصر به فرد این اثر است.

از دیگر ویژگی‌ها این که این مصحف، به صورت پشت و رو خوشنویسی شده است، در صورتی که معمولاً یک رو خوشنویسی و بعد در چاپ تنظیم می‌شود.می‌توان گفت برای هر کلمه، وسواس و دقّت لازم به کار رفته است تا اشتباه و لغزشی در کار نباشد.

همچنین نخستین قرآنی است که یک زن خوشنویس، در جهان معاصر، کتابت کرده است.از لحاظ صحّت متن هم از سوی دارالقرآن، مجوّز دریافت کرده است و در هیئت کارشناس هنر، ممتاز شناخته شده است.

خطوطی مثل نسخ عثمانی، نسخ ایرانی، طغرا، رقاع، ریحان، ثلث و محقّق، در جهان اسلام، معروف و مشهورند.با این حال، همیشه قرآن در کشورهای عربی، با خط نسخ عثمانی نوشته و چاپ شده است و این یعنی عدم خلّاقیت در ارائه کلام الهی.امّا در ایران، مسئله، شکل دیگری دارد.با ظهور شاه اسماعیل صفوی، نخستین قرآن نستعلیق در ایران نوشته شد.در همین زمان، خط نستعلیق، عمومیت یافت، به شکلی که حواشی کتاب‌های طلّاب علوم دینی نیز از حالت نسخ، خارج و به صورت نستعلیق نوشته شد.خط نستعلیق، باز هم گسترش یافت تا آن جا که خط رسمی علویان به شمار آمد و این شیوه نگارش، تأثیرات عمیقی بر جامع فرهنگی – اسلامی در ایران، هند و حتی ترکیه، عثمانی و دیگر کشورها گذارد.

خانم مقصودی، از جمله هنرمندانی است که عقیده دارد: به هزاران راه بهتر برای ارائه این کتاب آسمانی، وجود دارد؛ چرا که خط نسخ، خط خشک و بی‌تحرّکی است. در نهاد ایرانیان، حرکت و هارمونی بیشتری نسبت به اعراب وجود دارد؛ فرد ایرانی، با حرکت و خلّاقیت، زندگی می‌کند. ایرانی، همه چیز را زیبا می‌خواهد و همین زیباخواهی، ایرانیان را وا می‌دارد تا از بهترین عوامل، رنگ و حتی اندیشه، در به سر انجام رساندن کاری استفاده کنند و همیشه قرآن‌های ایرانی، بهترین و ظریف‌ترین قرآن‌های جهان بوده‌اند؛ ظریف و بسیار دقیق و زیبا.

در کشورهای عربی (مثل:سوریه)استقبال ناشران، دانشجویان و خوشنویسان عرب از این قرآنِ به خط نستعلیق، بسیار عالی بوده است و همه اذعان می‌داشتند که این قرآن را به راحتی می‌توان تلاوت کرد.

او از تأثیر این قرآن، اثر بر روی خود حرف می‌زند و معتقد است که عشق، از اعتقاد سرچشمه می‌گیرد.وقتی استعداد، با عشقْ عجین شد، هنر به وجود می اید و هنر، وقف اعتقاد می‌شود. در هر مسلک و آئینی، هنر، تجلّی خاصی دارد. هنر، بدون اعتقاد، راه به جایی ندارد. حال اگر این هنر در خدمت قرآن باشد ـ که میعادگاه عشق است ـ، اوج عشق است و چیزی بالاتر از قرآن کریم وجود ندارد.

او در دوران تدریس، همواره سعی کرده است تا مقلّد و بی‌تحرّک نباشد.با نو‌آوری در هنر و بویژه در خوشنویسی، کاملاً موافق است، البته نه هر نوآوری و ساختارشکنی‌ای. او معتقد است که اگر نوآوری در هنر خوشنویسی، بدون پشتوانه سنّتی باشد، راه به جایی نخواهد بُرد؛ چرا که بدون توجّه به سنّت نمی‌توان هنر نو، خلق کرد.تا کنون نمایشگاه‌های انفرادی بسیاری را برپا نموده است و روزانه چندین ساعت از وقتش را با خوشنویسی و قلم و نی و دوات، سر می‌کند و باقی روز را به امور خانه و آشپزی مشغول است.

 


برچسب ها: احمد نیریزی ، قرآن نیریزی ، خط نسخ ، خوشنویسی ،

Foot Pain
سه شنبه 17 مرداد 1396 03:37 ب.ظ
Hi mates, how is the whole thing, and what you would like to
say regarding this paragraph, in my view its in fact awesome designed for me.
صمد
چهارشنبه 12 آبان 1389 09:11 ق.ظ
تشکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر